Κορωναϊός : παράταση προθεσμίας υποβολής δικαιολογητικών κατακύρωσης

ΘΕΜΑ: «Γνωμοδότηση για την παράταση προθεσμίας υποβολής δικαιολογητικών κατακύρωσης από τον αναδειχθέντα προσωρινό ανάδοχο λόγω συνδρομής έκτακτων περιστάσεων οφειλόμενων στη πανδημία του κορωναϊού».

Του Γιώργου Τσερκέζη, ΔΝ Δικηγόρου

Σε συνέχεια του με αρ. πρωτ. ……. εγγράφου σας με το οποίο θέσατε στη Δ/νση Νομικής Υποστήριξης το ερώτημα σχετικά με 1) το εάν η Οικονομική Επιτροπή μπορεί, βάσει του άρθρου 41 της από 13.4.2020 ΠΝΠ να δεχτεί αίτημα του προσωρινού αναδόχου για την παράταση προθεσμίας υποβολής δικαιολογητικών κατακύρωσης λόγω συνδρομής έκτακτων περιστάσεων οφειλόμενων στη πανδημία του κορωναϊού, 2) αν το ανωτέρω άρθρο προβλέπει προθεσμία για την υποβολή αιτήματος παράτασης προσκόμισης δικαιολογητικών και 3) αν συνιστούν ανώτερη βία ή σοβαρό λόγο όσα επικαλείται η εταιρία, σας επισημαίνουμε τά παρακάτω:

Η απόφαση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) να χαρακτηρίσει την εξάπλωση της νόσου COVID-19 σε πανδημία ενεργοποιεί διεθνώς τις ρήτρες ανωτέρας βίας (force majeure), σύμφωνα με τις οποίες εμποδίζονται ή αναστέλλονται οι διαδικασίες διενέργειας διαγωνισμών για ανάθεση δημοσίων συμβάσεων. Στην Ελλάδα για την αντιμετώπιση των δυσκολιών που συνεπάγεται η εξάπλωση της πανδημίας για την εξέλιξη εκκρεμών διαγωνιστικών διαδικασιών ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων εκδόθηκε η από 13.4.2020 ΠΝΠ . Στο άρθρο 41 αυτής προβλέπεται ότι: «1. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται άμεσος κίνδυνος διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, η έλλειψη του οποίου βεβαιώνεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας, και πάντως για χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες από την έναρξη ισχύος της παρούσας, κάθε αναθέτουσα αρχή και κάθε αναθέτων φορέας σύμφωνα με τον ν. 4412/2016 (Α΄ 147), κατά τη διαδικασία σύναψης δημοσίων συμβάσεων, οι οποίες μπορεί να εκκίνησαν είτε προ είτε μετά της 25ης Φεβρουαρίου 2020, μπορούν, σε περίπτωση κωλύματος υποβολής της αίτησης έκδοσης των απαιτούμενων δικαιολογητικών ή αδυναμίας έκδοσης αυτών, λόγω αναστολής λειτουργίας των αντίστοιχων αρμόδιων υπηρεσιών ή μερικής αναστολής λειτουργίας αυτών, στο πλαίσιο των μέτρων αντιμετώπισης της διασποράς του κορωνοϊού COVID-19 ή για άλλο σοβαρό λόγο, να προσκαλούν άμεσα τον επιλεγέντα ανάδοχο να υποβάλει σε αντικατάσταση των απαιτούμενων, ανά περίπτωση, δικαιολογητικών του άρθρου 80 του ν. 4412/2016 μόνο υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (Α΄ 75) ή ηλεκτρονική υπεύθυνη δήλωση μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης του άρθρου 52 του ν. 4635/2019 (Α΄ 167), που προβλέπεται στο εικοστό έβδομο άρθρο της από 20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 68), όπως αυτή κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 (Α΄ 83), προκειμένου να εκδοθεί η απόφαση κατακύρωσης ή ανάθεσης και να συναφθεί η σύμβαση. Στην υποβαλλόμενη υπεύθυνη δήλωση δηλώνονται από τον επιλεγέντα ανάδοχο ότι:
α) δεν συντρέχει κανένα νόμιμο κώλυμα συμμετοχής του στη διαδικασία,
β) εξακολουθεί να πληροί όλα τα κριτήρια ποιοτικής επιλογής που προβλέπονται στην οικεία διακήρυξη και
γ) υποχρεούται να προσκομίσει τα νομίμως προβλεπόμενα δικαιολογητικά κατακύρωσης ή ανάθεσης εντός προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από την υπογραφή της σύμβασης.
2. Ο ανάδοχος μπορεί να αιτηθεί την παράταση της προθεσμίας προσκόμισης των σχετικών δικαιολογητικών σε περίπτωση κωλύματος υποβολής της αίτησης έκδοσης των απαιτούμενων δικαιολογητικών ή αδυναμίας έκδοσης αυτών, λόγω της αναστολής λειτουργίας των αντίστοιχων αρμόδιων υπηρεσιών ή μερικής ανατολής λειτουργίας αυτών, στο πλαίσιο των μέτρων αντιμετώπισης της διασποράς του κορωνοϊού COVID-19 ή για άλλο σοβαρό λόγο. Η ως άνω προθεσμία παρατείνεται με απόφαση του αρμόδιου οργάνου της αναθέτουσας αρχής, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη γνωμοδότηση του συλλογικού οργάνου αξιολόγησης των προσφορών.»
Σύμφωνα με τις παραπάνω διατάξεις, ο προσωρινός ανάδοχος οφείλει, σε περίπτωση κωλύματός του να προσκομίσει εμπροθέσμως τα δικαιολογητικά κατακύρωσης που του ζητά η αναθέτουσα αρχή να υποβάλει, να αιτηθεί παράταση της προθεσμίας υποβολής τους επικαλούμενος κώλυμα προσκόμισής τους λόγω της πανδημίας, δηλ. ή ότι εμποδίσθηκε να υποβάλει αίτημα έκδοσης τους στις αρμόδιες αρχές ή ότι , παρά την υποβληθείσα αίτησή του, ήταν αδύνατη η έκδοσή τους από τις αρμόδιες αρχές, έτσι ώστε η αναθέτουσα αρχή να τον καλέσει να υποβάλει αντ’ αυτών τη προβλεπόμενη υπεύθυνη δήλωση με το περιεχόμενο της παρ.1 του άρθρου 41 της ΠΝΠ της 13.4.2020 και να καταστεί δυνατή η υπογραφή της σύμβασης.
Όταν ο προσωρινός ανάδοχος δεν υποβάλλει ή υποβάλλει ελλιπή δικαιολογητικά κατακύρωσης μέσα στη τασσόμενη προθεσμία, ούτε αιτείται στην αναθέτουσα αρχή παράταση, ούτε γνωστοποιεί σ’ αυτήν οιοδήποτε πρόβλημα υποβολής οιουδήποτε δικαιολογητικού, δεν είναι δυνατό να είναι γνωστό στην αναθέτουσα αρχή ότι τυχόν είχε εμποδισθεί να τα αιτηθεί ή ότι παρά την αίτησή του αυτά θα καθυστερούσαν να εκδοθούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Η αυτόβουλη εκ μέρους του προσωρινού αναδόχου υποβολή των δικαιολογητικών κατακύρωσης μετά τη λήξη της ταχθείσας προθεσμίας δεν αρκεί για να άρει τις ελλείψεις, είναι εκπρόθεσμη και μη ληπτέα υπόψη.
Σύμφωνα με το παρατιθέμενο στο με αρ. πρωτ……… έγγραφο ιστορικό, ο Δήμος ως αναθέτουσα αρχή στις 7.7.2020 απέστειλε πρόσκληση με ηλεκτρονικό μήνυμα στον προσωρινό ανάδοχο τάσσοντας προθεσμία 10 ημερών για τη προσκόμιση των δικαιολογητικών κατακύρωσης, δηλ. μέχρι την 17.7.2020. Ο προσωρινός ανάδοχος υπέβαλε ηλεκτρονικά και σε φυσική μορφή το φάκελο δικαιολογητικών κατακύρωσης στις 20.7.2020. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή του διαγωνισμού δεν προέβη κάν στον έλεγχό τους καθόσον τα θεώρησε ως εκπρόθεσμα. Από τη πλευρά του ο προσωρινός ανάδοχος με το από 28.7.2020 έγγραφο αίτημα του προς το Δήμο επικαλείται ότι αφενός, δεν έλαβε γνώση του ηλεκτρονικού μηνύματος που απεστάλη την 7.7.2020 και περιείχε τη πρόσκληση του Δήμου για κατάθεση των δικαιολογητικών εντός του δεκαημέρου διότι αυτό κοινοποιήθηκε στην εισερχόμενη ενοχλητική αλληλογραφία (spam) και δεν ήταν δυνατή η ανάγνωσή του, αφετέρου δε τη περίοδο από 6.7.2020 ως 19.7.2020 τα στελέχη της εταιρίας τους μεταξύ των οποίων ο νόμιμος εκπρόσωπος και χειριστής του συστήματος ΕΣΗΔΗΣ παρουσίασαν ύποπτα συμπτώματα της ασθένειας του κορωναϊού και λόγω της επαφής τους με άτομο που είχε επιστρέψει στην Ελλάδα από το εξωτερικό και υποβλήθηκε σε τέστ ανίχνευσης παρέμειναν εκτός εργασίας σε κατ’ οίκον απομόνωση για 14 ημέρες. Ο προσωρινός ανάδοχος ισχυρίζεται επιπλέον ότι έλαβε γνώση για πρώτη φορά της πρόσκλησης και της 10ήμερης προθεσμίας για κατάθεση των δικαιολογητικών στις 20.7.2020 όταν επέστρεψαν τα στελέχη στα γραφεία της εταιρίας και δέχθηκαν σχετικό τηλεφώνημα από υπάλληλο του δήμου για την εκπνοή άπρακτης της προθεσμίας και την ίδια ημέρα προέβη σε υποβολή του φακέλου των δικαιολογητικών.
Ενόψει του ανωτέρω ιστορικού έχουμε την άποψη ότι, κατ’ αρχήν, εφόσον ο καλούμενος για υποβολή δικαιολογητικών δεν λαμβάνει δικαιολογημένα γνώση της πρόσκλησης και συναφώς της έναρξης της προθεσμίας για την υποβολή τους και είναι σε θέση ν’ αποδείξει ότι αυτό δεν οφείλεται σε υπαιτιότητά του όπως ισχυρίζεται, είτε αυτό οφείλεται στη ταξινόμηση του μηνύματος της πρόσκλησης στην ενοχλητική αλληλογραφία, είτε οφείλεται στην αδυναμία ανταπόκρισης στη πρόσκληση λόγω της απομόνωσης στην οποία υποβλήθηκαν κατά το επίδικο χρονικό διάστημα τα στελέχη της εταιρίας, συντρέχει λόγος ανώτερης βίας ή έστω σοβαρός λόγος που δικαιολογεί την απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής περί αποδοχής του αιτήματος παρατάσεως της προθεσμίας υποβολής των δικαιολογητικών κατακύρωσης. Το άρθρο 41 δεν προβλέπει προθεσμία για την υποβολή αιτήματος παράτασης προσκόμισης δικαιολογητικών. Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω το αίτημα παράτασης πρέπει να υποβάλλεται πρίν λήξει η προθεσμία κατάθεσης των δικαιολογητικών, εφόσον όμως ο αποδέκτης της πρόσκλησης λάβει γνώση αυτής και δεν εμποδίζεται από λόγο ανώτερης βίας ή σοβαρό λόγο να υποβάλει το αίτημα αυτό.